जागतिक वन्य दिवस

Anuvina-WorldForestDay

Anuvina-WorldForestDay01आज ६ वा जागतिक वन्य दिवस साजरा केला जातोय. जागतिक पातळीवर साजरे केल्या जाणाऱ्या दिवसांपैकी एक इतकंच त्याचं महत्व आहे का? आज पृथ्वीतलावरील जंगल झपाट्याने कमी कमी होत आहे. त्याचा दृश्य परिणाम तर आपल्या समोर आहेच. वाढलेलं तापमान, बदललेलं ऋतुचक्र, वारंवार होणारे भूकंप, त्सुनामी हे सगळे “निसर्गाचा कोप” असे लेबल लावून आपल्या समोर उभे आहेत. हे सगळं आपण बदलू शकतो कारण अजूनही वेळ गेलेली नाही. आजही पृथ्वीवर ३०% पेक्षा जास्त जंगले तग धरून आहेत. संपूर्ण मानव जातीला प्राणवायू पुरवण्याचे काम प्राणपणाने करत आहेत.

Anuvina-WorldForestDay02

६व्या जागतिक वन्य दिवसाचे प्रतिक चिन्ह

फेब्रुवारी २००७ मध्ये ऑक्सफोर्ड, इंग्लंड येथे साध्याशाच एका वन्य संरक्षण भेटीचे रुपांतर “जागतिक वन्य दिन” मध्ये होईल असं कुणालाही वाटले नव्हते. त्या नंतर दर वर्षी २१ मार्चला जागतिक पातळीवर Center for International Forestry Research (CIFOR) आणि Collaborative Partnership on Forests (CPF) तर्फे वन संरक्षण परिषद भरवली जाते. जागतिक पातळी वर वने आणि वातावरणातील बदल या विषयांवर संशोधन पर चर्चा सत्र आयोजित केले जाते. यंदाची परिषद दोहा, कतार येथे संपन्न होत आहे. सध्याच्या काळात ही परिषद वन संरक्षणाच्या दृष्टीने अतिशय महत्वाची मानली जाते.

भारतातील परिस्थिती:
भारतीय राज्य शासनाच्या वनविभागाच्या २०११ च्या अहवाला नुसार, संपूर्ण भारतात एकूण क्षेत्रफळाच्या २३.८१% म्हणजेच जवळ जवळ ७८.२९ मिलियन हेक्टर वन्य क्षेत्र आहे. मध्यप्रदेश मध्ये सर्वात जास्त म्हणजे ७७,७०० चौ.किमी. त्यानंतर अरुणाचलप्रदेश मध्ये ६७,४१० चौ.किमी. वन्यक्षेत्र आहे. इतर बऱ्याच देशांपेक्षा भारतात अधिक प्रमणात जैवविविधता आढळते. संरक्षित वने आणि अभयारण्ये यांच्या मार्फत भरता मध्ये वन्य संरक्षणाचा चांगला उपक्रम राबवला जातो. नियमा प्रमाणे १ झाडं तोडल्यास १० झाडे लावली पाहिजेत असा वन्य खात्याचा कायदा सांगतो. दुर्दैवाची गोष्ट अशी की इतर कायद्यांप्रमाणे हा कायदा देखील धाब्यावर बसवला जातो.

Wildlife-Sanctuaries-n-NParks

दरवर्षी संपूर्ण पृथ्वीवरील कित्येक लाख हेक्टर वन्य जमीन मानवाच्या हव्यासा पायी नष्ट होत आहे. कित्येक वन्य जाती, प्रजाती समूळ नष्ट होण्याच्या मार्गावर आहेत. पूर्वी झाडे वाचावा, पक्षी वाचवा असं म्हटलं जायचं पण आता तर चक्क पक्ष्याच्या नावानिशी आवाहन केलं जातं “चिमणी वाचवा” आणि जागतिक चिमणी दिवस साजरा केला जातो.  मानवाची अशीच वाटचाल राहिली तर रोज कुठल्याना कुठल्या तरी पक्षाचा/प्राण्याचा जागतिक दिवस येईल. आज काय कावळा वाचवा, उद्या मोर वाचवा,  आज जागतिक गरुड दिवस, उद्या जागतिक ससाणा दिवस, असे दिवस साजरे केले जाण्याची शक्यता आहे. व्याघ्र प्रकल्प चालू आहेतच. चित्त भारतातून केंव्हाच नामशेष झालाय.

अहो … साजरं काय केलं जातं हाच मोठा प्रश्न पडलाय. सण साजरे करावे, आनंद साजरा करावा, कुणाचे नाहीसे होणे, हानी होत असणे हे आपण कसें साजरे करू शकतो? खरं तर हे असे दिवस म्हणजे शोक दिवस पाळले गेले पाहिजेत, वर्षातील एक दिवस …. श्रद्धांजली वाहण्या साठी…कृतज्ञता व्यक्त करण्या साठी.

(सर्व माहिती आणि फोटो आंतरजालावरून साभार)

2 thoughts on “जागतिक वन्य दिवस

प्रतिक्रिया व्यक्त करा

Fill in your details below or click an icon to log in:

WordPress.com Logo

You are commenting using your WordPress.com account. Log Out /  बदला )

Twitter picture

You are commenting using your Twitter account. Log Out /  बदला )

Facebook photo

You are commenting using your Facebook account. Log Out /  बदला )

Connecting to %s